18 ژوئن 2026- برای اکثر مردم، یک تاول یا یک بریدگی کوچک یک مزاحمت ساده است. برای برخی دیگر، این میتواند به چیزی بسیار جدیتر مانند قطع عضو تبدیل شود.
هنگامی که روند ترمیم در زخمها شکست میخورد- که مشکلی رایج در میان بیماران مبتلا به دیابت است- نتیجه میتواند عفونت، آسیب بافتی و عوارض طولانیمدت باشد. اکنون، محققان در دانشکده دامپزشکی و علوم زیستپزشکید(VMBS) دانشگاه تگزاس A&M،در حال توسعه روشی هستند که میتواند با افزایش جریان خون مستقیماً در محل زخم، ترمیم را بهبود بخشد.
این تحقیق بر رساندن سولفید هیدروژن، گازی که به طور طبیعی در بدن تولید میشود، از طریق دستگاهی شبیه به پانسمان تمرکز دارد که گاز را مستقیماً به بافت آسیبدیده اعمال میکند. این دستگاه با همکاری شرکت Exhalix، که بر فناوریهای تشخیصی و درمانی برای سلامت عروق و ترمیم زخم تمرکز دارد، در حال توسعه است. این رویکرد با هدف قرار دادن خودِ زخم به جای کل بدن، قصد دارد گردش خون را در جایی که بیشترین نیاز به آن هست بهبود بخشد- عاملی کلیدی که تعیین کنندۀ ترمیم زخم است.
دکتر کریستین هیپس، سرپرست موقت بخش فیزیولوژی و فارماکولوژی VMBS، گفت: «اگر بتوانیم ترمیم را در زخمهایی که درمان آنها دشوار است، بهبود بخشیم، میتوانیم یک تفاوت واقعی ایجاد کنیم. مردم در حال از دست دادن اندامهای خود به دلیل زخمهایی هستند که اکثر ما هرگز حتی به آنها فکر هم نمیکنیم.»
این تحقیق در مجلۀ دBiological Engineeringمنتشر شده است.
بهبود جریان خون برای حمایت از ترمیم زخم
سولفید هیدروژن با بهبود گردش خون، کمک به آرام شدن و گشاد شدن رگهای خونی - گشادشدگی عروق یا vasodilation- و ترویج آنژیوژنز یا همان تشکیل رگهای خونی جدید، نقش مهمی در توانایی بدن برای ترمیم ایفا میکند. این فرآیندها در کنار هم، جریان خون را افزایش داده و اجازه میدهند اکسیژن و مواد مغذی به بافت آسیبدیده برسند تا به بهبودی و ترمیم کمک کنند.
این امر به ویژه در بیماران با گردش خون محدود، مانند مبتلایان به دیابت یا ایسکمی (وضعیت یا بیماری که در آن بافتها به دلیل کاهش جریان خون، اکسیژن کافی دریافت نمیکنند)، بسیار مهم است. زخمهای مزمن یک چالش بزرگ در این بیماران هستند که اغلب نیازمند درمان مداوم بوده و خطر عوارض جدی را افزایش میدهند. بدون گردش خون کافی، حتی زخمهای جزئی نیز ممکن است در روند ترمیم با مشکل مواجه شوند.
دکتر هیپس گفت: «در بسیاری از این بیماران، بدن صرفاً خون کافی برای حمایت از ترمیم به زخم نمیرساند.»
درمانهای فعلی اغلب شامل دبریدمان زخم، مدیریت عفونت و استفاده از پانسمانها یا درمانهای تخصصی برای تشویق به ترمیم است، اما آنها مستقیماً به مشکل زیربنایی یعنی کمبود جریان خون نمیپردازند.
در عوض، دستگاه شبه پانسمانی که تیم تحقیقاتی در حال تولید آن است، سولفید هیدروژن را مستقیماً به زخم اعمال میکند؛ با استفاده از یک پوشش تخصصی که مقادیر کنترلشدهای از گاز را در محل زخم تولید میکند - یک رویکرد موضعی که به گفتۀ دکتر هیپس برای ایمنی حیاتی است. به عنوان مثال، اگر سولفید هیدروژن در سراسر بدن توزیع شود، میتواند باعث شود رگهای خونی بیش از حد گشاد شوند و جریان خون به اندامهای حیاتی مانند مغز کاهش یابد.
دکتر هیپس گفت: «اگر این اثر در کل بدن رخ میداد، فشار خون شما بیش از حد افت میکرد زیرا تمام عروق شما همزمان گشاد میشدند. با موضعی نگه داشتن آن، میتوانیم زخم را بدون تحت تأثیر قرار دادن بقیه بدن هدف قرار دهیم.»
یافتههای اولیه نشان میدهد که این دستگاه، گاز را در محل زخم متمرکز نگه میدارد و اجازه میدهد بدون گردش در بقیه بدن، مستقیماً بر بافت آسیبدیده عمل کند.
توسعه بر پایه درمانهای موجود
علاوه بر توسعۀ این رویکرد جدید، محققان همچنین در حال بررسی این موضوع هستند که چگونه این روش میتواند در کنار استانداردهای فعلی مراقبت عمل کند. یکی از پرکاربردترین درمانها برای زخمهای مزمن، «درمان زخم با فشار منفی» است که از مکش کنترلشده برای خارج کردن مایعات و کمک به ترمیم استفاده میکند.
دکتر هیپس، گفت: «ما از دستگاه خود در ترکیب با درمان زخم با فشار منفی استفاده میکنیم تا ببینیم آیا میتوانیم نتایج را فراتر از آنچه هر یک از این دو روش به تنهایی میتوانند انجام دهند، بهبود بخشیم یا خیر.»
در این رویکرد، سولفید هیدروژن برای یک دوره مشخص تحویل داده میشود و سپس مکش مجدداً برقرار میگردد، که اجازه میدهد گاز بدون اینکه بلافاصله خارج شود، بر روی زخم تاثیر بگذارد. تیم در حال مطالعه این موضوع است که آیا این استراتژی ترکیبی میتواند جریان خون و ترمیم را بیشتر بهبود بخشد یا خیر.
دکتر هیپس، گفت: «این میتواند برای طیف گستردهای از بیماران قابل استفاده باشد، نه فقط برای مبتلایان به دیابت، بلکه برای هر کسی که به زخمهایی با ترمیم کُند مبتلا شده است. همچنین میتواند به بیماران جراحی و کسانی با آسیبهای محدود کنندۀ جریان خون، کمک کند.»
این تحقیق همچنان در مرحله اولیه و پیشبالینی باقی مانده و هنوز در بیماران انسانی مورد ارزیابی قرار نگرفته است.
دکتر هیپس، گفت: «ما هنوز در حال کار هستیم تا بهترین دوز مصرفی و دفعات تحویل آن را برای ایجاد بیشترین تاثیر بیابیم.»
اگرچه به تحقیقات بیشتری نیاز است، یافتههای اولیه نشان میدهد که رساندن مستقیم سولفید هیدروژن به زخمها میتواند راه جدیدی برای بهبود ترمیم، به ویژه برای بیمارانی که با بزرگترین چالشها در بهبودی روبرو هستند، ارائه دهد.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-06-bandage-device-hydrogen-sulfide-wounds.html